hambuka wiwaraning jiwa jawi

enliven our understanding of javanese identity

PAMAOS KANDHA | READER'S RESPONSE

 

DISCUSSION FORUM-03

 

Daar ben ik weer. Bent u de jaarwisseling doorgekomen zonder misselijk te worden van allerlei baksels (zoals oliebollen bij ons)?

Dank voor uw mailtje van 17/12, het is grappig om te weten dat u heimwee kunt krijgen naar dit kikkerland!

Weet U Mas Toni, ik heb na al het gedoe van de feestdagen eindelijk tijd gehad om te doen wat ik wilde doen om uw eerste uitgebreide mail te beantwoorden. Ik hoop dat u het goed vindt dat ik in het Nederlands schrijf, want volgens mij beheerst u die taal uitstekend en kunt u die althans goed lezen en begrijpen. Ik heb de 'Nyanyian Angsa' van Rendra gelezen vorige week en die begrijp ik ook best, maar vraag me niet om daarover te discussieren in BI baku!

Mas Toni, ik wil eerst even uitleggen hoe ik aan uw website gekomen ben. Ik heb op BI-les aan mijn guru gevraagd of ze de Yayabaya wilde behandelen of dat ze er tekst van had met uitleg in het Nederlands of Engels, want Hoogjavaans is voor mij niet te bevatten. Mijn guru had dat niet en ze beloofde ernaar te zullen zoeken. Aangezien ze zelf vreselijk druk is, ben ik toen maar op internet gaan kijken en bij toeval vond ik Pawartos Jawi met juist datgene dat ik zocht. Ik was zo blij en verrast ermee om te ontdekken dat nota bene in de US een Javaan zoveel moeite doet om zijn taal te promoten, een taal die mij zo vertrouwd in de oren klinkt. Mijn eerste woorden waren immers Javaanse, geleerd door mijn zeer geliefde verzorgster. Mijn moeder sprak vloeiend Javaans,mijn vader Madoerees. Toen kwam de oorlog en alles daarbij en op eens moesten wij op school BI leren: Pagi-pagi pukul enam saya bangung. Sayapun terus mandi. Ik was heel enthousiast maar dat bekoelde. Thuis kon ik het niet spreken want de bedienden en hun kinderen begonnen te lachen en verstonden er veel niet van.

Toen mijn man besloot om met vakantie naar Java te gaan, vond hij dat hij eerst maar eens een cursus BI moest gaan doen. Ik lachte en zei dat dit verloren tijd was omdat niemand het daar sprak. Maar ja, de tijd had natuurlijk niet stilgestaan en toen wij eenmaal op Java belanden ontdekte ik toch al spoedig dat ik het helemaal mis had. Bij terugkeer ben ik dus BI gaan leren. Ik kan nu gelukkig kranten op internet volgen en als ik in Indonesia ben kan ik mij behoorlijk redden. Maar goed, BI is geen Javaans en ik had al snel in de gaten dat het toch niet helemaal goed gaat met die taal daar. En dat is zo jammer.

Ik had dus de Jayabaya met uw vertaling gelezen, het artikel: 'understanding the Javanese way of life ' en uw artikel over Carakan. Ik proefde daarin een beetje vijandige houding ten opzichte van de Nederlanders en later in uw lange mail ook ten opzichte van de Europeanen. Dat vond ik zo 'onjavaans', althans zo proefde ik dat, vooral ook na het lezen van uw eigen artikelen. Maar hoe leg ik dat nu uit? Ik ben geen geleerde. Natuurlijk valt er van alles en nog wat op ons aan te merken dat geef ik grif toe. Ik ben ook geen voorstander van kolonisering, maar wat doe je eraan als je wieg daar staat?

Verder ken ik u natuurlijk onvoldoende. In eerste instantie dacht ik: of die Mas Toni is een jonge man die de geschiedenis (nog niet of onvoldoende) kent, of hij is een oude man die onder het regime van de Nederlanders geleden heeft.

Ik ben toen gaan graven in mijn spullen en dook een interview op met Pramoedya Ananta Toer. Dat is toch een echte Javaan die behoorlijk wat ervaring en wijsheid heeft. Hij heeft prachtige boeken geschreven en het script voor een documentaire film: de grote postweg (Jalan Raya Pos). Die film bekijken we af en toe met veel plezier,het geeft Java prachtig weer.

In ieder geval Mas Toni, hierbij zend ik u een scan van dit artikel in de hoop dat alles goed aankomt. Ze moeten worden geopend in de volgorde: pram 1, 3, 2. Kebacut ik bij de volgorde van het scannen! Mocht het onleesbaar zijn, geef mij dan a.u.b. uw adres, dan zend ik u de copietjes toe.

Het artikel van Pram geeft alles zo helder weer dat ik het u graag laat lezen. En wat de instant koffie betreft: die was hier vroeger ook 'in' omdat het uit de US kwam. Nu drinken wij weer fijn gewone koffie en als ik op Java ben vraag ik kopi tubruk.

Trouwens, ik hoop zo dat President Wahid het redt. Hij is volgens mij een wijs man en hij heeft wijsheid nodig bij het oplossen van zoveel problemen. En verder Mas Toni: wees niet somber hoor. Duik niet te diep in de geschiedenis. U kunt het toch niet veranderen en de huidige geschiedenis is ook al niet zo fraai. Such is life, toch? Probeer die mooie taal te redden. Uw Pawartos Jawi is indrukwekkend.

Groetjes en tot ziens in de mailbox,
Tilly, Delft
 

back to the top