DISCUSSION FORUM-02
Kadospundi kabaripun Mas Toni?
Later dan u waarschijnlijk had gedacht,
maar
ik ben er weer. Ik heb de afgelopen
tijd
echter niet stilgezeten. Tussen al
mijn werkzaamheden
en een flinke griep door ben ik erg
druk
met u geweest. Dat wil zeggen: ik heb
mijn
kennis van de geschiedenis eens opgepoetst
dus ik heb veel gelezen.
Voor ik verder ga wil ik zeggen hoe
jammer
ik het voor u vind dat u niet in Indonesia
kunt leven. Ik denk dat mensen zoals
u die
zich zo voor een taal/cultuur inspannen,
een aanwinst voor de maatschappij zijn.
Het
is te hopen dat President Wahid lang
genoeg
zal leven om al de veranderingen ten
goede
door te voeren, zodat u zich weer in
uw geboorteland
kunt vestigen en de samenleving bewust
kunt
maken van het belang de oude cultuur
voor
het nageslacht te bewaren.
Wat uw mailtje betreft:
U zegt er genoegen in te scheppen om
andere
mensen te irriteren of zelfs te beledigen
en dat allemaal vanwege de geschiedenis
van
uw land waar u noch de lezer van uw
website
persoonlijk deel aan hebben gehad.
Ook kunt
u niet nalaten provocerende teksten
ten aanzien
van de Europeanen in het algemeen en
de Nederlanders
in het bijzonder te plaatsen. Dat is
spijtig
en het zal zeker niet het door u gewenste
effect hebben. Een man als Pramoedya
vertelt
hoe de geschiedenis inelkaar steekt
zonder
dat te doen. Ook hij is Javaan en werkelijk
niet de eerste de beste.
Door de geschiedenis heen hebben volkeren
andere volken overheerst, zo kwamen
en gingen
en lieten altijd sporen na. Dat is
in de
hele wereld gebeurd. Hun drijfveren
waren
uitbreiding van gebied (uit noodzaak
soms
om te overleven), macht. Ook wij zijn
'recentelijk'
overheerst geworden door de Spanjaarden,
de Fransen en de Duitsers. Die hebben
we
wel weer de deur uitgewerkt maar in
geval
van de Spanjaarden duurde dat ook 80
jaar!
Om naar niet te spreken van nog vroegere
overheersingen. En hoe kon het gebeuren
dat
een stelletje avonturiers uit de Nederlanden
die met een paar gammele bootjes in
Indonesia
terecht kwamen om er handel te drijven
er
ten slotte in slaagden om de hele archipel
te beheersen? Dat hebben ze nooit alleen
voor elkaar gekregen, maar wel met
behulp
van de lokale vorsten. Want laten we
wel
zijn: die waren ook alleen maar uit
op eigenbelang,
voor henzelf en degenen die deel uitmaakten
van hun hof. Zij beschermden de boerendorpen
en kregen in ruil daarvoor mankracht,
voedsel
en andere goederen en als zij die niet
kregen,
eigenden zij zich die gewoon toe. Wat
dat
betreft verschillen die Javaanse vorsten
niet van de vroegere vorsten van welke
landen
dan ook, het geldt in de hele wereldgeschiedenis.
En natuurlijk, ze (de Javaanse vorsten)
hadden
een heel verfijnde cultuur, maar dan
wel
alleen aan hun hoven, voor de Javaanse
petani
is er door de eeuwen heen nooit wat
veranderd,
nog steeds niet, ondanks de Indonesische
onafhankelijkheid. Kortom, de Nederlanders
hebben gebruik gemaakt van de hebzucht
en
de verdeeldheid van de Javaanse adel
om in
dat land te kunnen heersen. Waarom
dit zo
lang heeft kunnen duren is mij een
raadsel,
maar dat zal ook wel te maken hebben
gehad
met het feodale systeem daar. Net als
wij
met de Spanjaarden hebben gedaan, hadden
jullie ons er al veel eerder uit kunnen
smijten,
nietwaar? Uiteindelijk gaat ieder rijk
ten
onder aan zijn eigen arrogantie en
onderlinge
verdeeldheid, ook Mojopahit. Waarom
nu juist
uitgerekend de Europeanen de zee overtrokken
en op een gegeven ogenblik veel kolonieen
bezaten, weet ik ook (nog) niet. Misschien
waren ze wel nieuwsgieriger en ondernemender
dan de anderen. Ik heb ook gehoord
dat de
factor klimaat een rol hierbij heeft
gespeeld.
In ieder geval heb ik daar nog niet
genoeg
overgelezen. Men zegt dat Deepak Lal
daarover
schrijft in zijn boek: Unintended consequences,
the impact of factor endowments, culture
and politics on long-run economic performance'
, maar ik heb het nog niet gelezen.
Het boek
is erg duur (f. 175!).
Wat het Javaanse schrift betreft: ik
heb
nergens kunnen lezen dat de Nederlanders
op een gegeven moment hebben besloten
om
Carakan te vervangen door het Latijnse
alfabet.
Javaans is een streektaal en die was
te moeilijk
om al voertaal tussen de internationale
kustgemeenschappen
te handhaven. Het rangen en standen
Javaans
is toen geleidelijk vervangen door
Maleis,
waarmee de handelaren aan de kusten
beter
uit de voeten konden (met kennis van
ongeveer
500 woorden Maleis kon men zich al
aardig
redden). Men zegt dat iets dergelijks
onze
taal (het Nederlands) in de toekomst
ook
staat te wachten. De Engelse taal is
min
of meer de tweede taal hier en als
enige
buitenlandse taal verplicht op de middelbare
scholen. Universiteiten geven colleges
in
Engels of overwegen dat te doen. Het
aantal
Engelse woorden in ons taalgebruik
neemt
alleen maar toe. Ik wil hiermee zeggen
dat
talen en handschriften verdwijnen,
niet alleen
in Indonesia. Gelukkig zijn er nog
universiteiten
waar ze nog worden bestudeerd en waar
een
enkeling de taal 'levend' houdt.
Zoals u ongetwijfeld weet kan in Leiden
bijvoorbeeld
Javaans gestudeerd worden. Ik heb verleden
jaar nog een wayang kulit voorstelling
bijgewoond
die drie uur duurde. De dalang was
een Nederlandse
hoogleraar, zijn dalangopleiding heeft
hij
in Solo gehad. Ik kan niet anders zeggen
dat die man het voortreffelijk deed.
Er was
een gamelan orkest bij van Indonesische
ambassade
te Den Haag.
Om te stellen dat Indonesia als gevolg
van
de Nederlandse overheersing als een
arm land
verder moet, omdat de Nederlanders
het totaal
hebben geplunderd vind ik overdreven.
Ze
hebben er ook wat achter gelaten aan
infrastructuur,
rechtspraak, organisatie, scholing
en gezondheidszorg,
voorzover door de Japanners in tact
gelaten.
Het had beter gekund? Ongetwijfeld,
maar
het moet wel worden bezien in het licht
van
die tijd waarin Europa ook met van
alles
en nog wat te kampen had en waarin
er in
Nederland beslist geen gelijkheid bestond
voor alle inwoners zoals nu (op papier)
en
waarin armoede hoogtij vierde. In ieder
geval
hebben de verschillende corrupte regeringen
van Indonesia er na de oorlog voor
gezorgd
dat het land failliet achterbleef.
Als een
dergelijk rijk land 50 jaar na zijn
onafhankelijkheid
nog arm is, geeft dat wel te denken.
Uw stelling dat Indonesiers menen dat
alles
wat blank is, beter is, en dat hun
dat geleerd
is, vind ik vreemd. Ik weet niet door
wie
hun dat is geleerd, maar als dat zo
zou zijn,
zat het er kennelijk al heel lang in.
De
poppen van het wayang golek spel hebben
gekleurde
gezichten, wit, rood, zwart. De gezichten
van de 'goede' figuren zijn wit geverfd!
Hetzelfde geldt voor de wit-zwarte
blokjes
van de kleding van de dansers op Bali,
waar
wit en zwart het goede en het kwade
symboliseren.
Beste Mas Toni, u wilde een dialoog,
een
andere mening. Ik heb bewondering voor
het
werk dat u doet en besef wat voor moeilijkheden
u daarbij ontmoet. Maar ga in vredesnaam
uw website niet gebruiken voor provocaties
en zeker niet voor gezeur over blank
en zwart.
Dat heeft u kennelijk meegekregen in
de US,
maar dat speelt in Indonesia helemaal
niet.
Het plaatst u persoonlijk in een hoekje
van:
ik ben zielig, de blanken hebben mij
zoveel
kwaad gedaan. Het is altijd nog zo
dat je
een eigen verantwoordelijkheid hebt.
Ik ben overigens zeer vereerd met uw
verzoek
om een artikel te schrijven, maar ik
ben
geen wetenschapper, waarover zou ik
schrijven?
Ik ben, net als u, bezorgd over de
staat
van de oudheden in Indonesia. Er is
voor
het onderhoud ervan geen belangstelling
denk
ik en dat is jammer. Die belangstelling
van
de kant van de Indonesiers is er nooit
zo
geweest. Indonesiers, inclusief de
Javanen,
zijn knappe kunstenaars. Onderhoud
is echter
niet hun sterkste punt. Ik ben bezorgd
over
de oude archieven die her en der wegrotten
en over veel meer dingen waarvan de
waarde
(nog) niet wordt ingezien. Ik ben verdrietig
over het feit dat er op Java geen vogels
meer zijn, waar zijn ze gebleven de
gelatiks,
jalaks, rijstvogeltjes? Met goede maatregelen
en zorg komen die vogels wel weer terug.
Wij hebben hetzelfde gehad met de reigers,
roofvogels, kikkers en sommige plantensoorten.
Ik kan mij echter voorstellen dat er
momenteel
andere prioriteiten heersen in Indonesia
en dat mensen met een lege maag geen
belang
hechten aan vogels of oude gebouwen/
documenten.
Maar goed, mensen zoals u zouden dat
kunnen
oppakken.
Mas Toni, het is een lange brief geworden,
maar ik heb er dan ook genoeg over
nagedacht.
Misschien niet interessant voor u,
maar ik
heb alleen maar armoede, angst en ellende
gekend op Java. Desondanks is het mijn
thuis.
Tot ziens Mas Toni,
salam hangat van
Tilly Blom, Delft
back to the top
