hambuka wiwaraning jiwa jawi

enliven our understanding of javanese identity

CUKLA-CUKLI | NIGHT LIFE

 

SAPA TA AKU IKI

 

"Aku" manggone ana ing sawijining panggonan kang tentrem ayem sidhem premanem. Embuh jalaran saka apa weruh-weruh aku kok ya wis manggon ana ing panggonan kang seje tur aeng. Ana ing kono aku banjur mawa cahya sumorot wening anelahi. Ing panggonan kang kapindho iki, aku iya isih ora tetep. Kaya-kaya wis dumunung ana ing panggonan kang seje maneh lan aku banjur bisa mobah molah kang lumrahe diarani urip.

 

Saka panggonan iki lan saka dayaning mobah molah mau, aku kaya-kaya ngalih maneh ing panggonan liyane, apamaneh aku banjur kanggonan budi. Saiki aku ngerti yen wis ngalih ing panggonan kang seje maneh. Aku banjur duwe rasa pangrasa. Budiku wiwit ora jenjem, nduweni rasa kurang cocog, mulane aku banjur pindhah maneh, manggon ing panggonan kang kebak pepinginan. Tekan ing papan iki, aku banjur kepethuk karo bebakalan wadhag, seje jenis karo aku. Aku kena pamiluta katut dening bebakalan mau kang sejatine kena daya panggendeng saka jagad gumelar iki. Aku lan bebakalan mau iya wis padha ngertine yen dheweke iku bakal dadi panggonanku utawa wadhahku utawa tumpakanku. Lestari aku diwadhahi bebakalan mau kang banjur mbrojol metu ana ing alam gumelar kene.

 

Saiki aku ngerti, bareng aku wis duwe wadhah, aku kudu nuruti kekarepane si wadhah sanadyan si wadhah duwe wewatekan angkara murka, kagawa saka olehe arep ngundhakake gedhe lan kekuwatane. Nanging sasuwene aku ana ing wadhah, watakku tetep ora owah, tetep sabar lan welas asih tur ngemohi tumindak kang nalisir saka bebener. Aku tansah ngudi panggawe becik lan tansah sumarah. Hananging sawise ketaman pusaka kang aran triguna [ora liya ya budi, rasa, lan karsa/kama/pepinginan], banjur katambahan maneh saka adrenging angkara murkane si wadhah, aku banjur rumangsa loyo tanpa daya. Sanadyan kala-kala si budi iya manut marang wewatakanku, nanging kerep kasore dening si rasa kang kabiyantu si karsa/kama/pepinginan sarta tansah digegasah/dikompori dening si wadhah, bisane mung manut.

 

Sanadyan si wadhah mung trima manut, ananging ora kena disepelekake amerga si wadhah nyatane uga ndayani marang ndara triguna. Kayata yen si wadhah lagi ketaman lara weteng, gela-gelo merga wetenge wis krasa ngelih, cemburu rong ndina ora diapeli, lsp., si rasa genah ya melu ngrasakake. Lire, si wadhah mung saderma ngetutake angkara murkane, si karep sing kajibah cawe-cawe melu tumandang gawe, kabiyantu dening si budi. Ana enak kepenake sing ngrasake ya si rasa kuwi, kang sabanjure bisa tumus bali marang si wadhah. Iya saka dayane budi, rasa lan karsa akanthi pambiyantune wadhah mau nganti aku oleh paraban asor.

 

Bareng tekan mangsane kudu bali, ndara triguna kang wus nggawa wohing panggawe, embuh saka dayaning abdi dalem wadhah, embuh amerga saka abdi dalem wadhah kang manut marang ndara triguna, aku banjur kabubuhan kudu bali menyang sangkanku. Nanging, ana ing satengahing dalan aku banjur bingung, nganti trekadang baliku tanpa arah, manggon ing saenggon-enggone. Lha yen wis kaya mangkene iki, sing ketanggor ora wurung ya aku dhewe, jeneng wadhah wis ajur mumur, ateges wis bisa bali menyang mula bukane dumadi: sarining lemah bali menyang lemah, sarining geni ya bali menyang geni, sarining angin bali menyang angin, sarining banyu ya bali menyang banyu. Kaya mangkono mau aku sing ngrekasa. Aku sing ngrekasa! Luwih-luwih maneh yen triguna isih kraket ana ing anggaku, dadi gelem ora gelem aku iya melu ngrasakake.

 

Amrih bisaku nyauri samubarang kang asale saka panggawene triguna, kapeksa aku kudu golek wadhah seje maneh [kang olehe iya wadhah kang timbang karo gedhene utang kang kudu bakal disauri dening triguna kang isih kraket ana ing anggaku mau]. Aku sing ngrekasa! Kamangka olehku gonta-ganti wadhah mau trekadhang ora mung cukup sepisan bae, nganti kudu diambali boli-bali. Trekadang malah oleh wadhah kang wewatekan angkara murkane gedhi banget. Nanging sawise mbaka sethithik anggonku gonta-ganti wadhah, wekasane bisa uga aku oleh wadhah kang klebu manut miturut dayane triguna.

 

Sawise triguna wis bola-bali ketanggor lan banjur tobat encit nganti oleh pangapurane Hyang Agung kanthi pinaringan eling, tumindake kang nasar-nasar uga banjur bisa diowahi dadi jujur, kebak welas asih, lsp. Iki akeh empere karo wewatakanku, nganti aku diparab utama, mengku teges yen sawayah-wayah aku katimbalan kudu bali maneh, aku wis ora nggawa utang kang ngebot-eboti lakuku, amerga aku wis antuk sebutan luhur.

 

Saiki wis tekan mangsane aku kudu bali marang sangkanku. Supaya bisa mangkono, kabeh kang kumanthil ana ing anggaku kudu dak singkirke, dakbalekke menyang panggonane dhewe-dhewe. Wiwitane aku kudu ngoncati wadhah. Sarehne wadhah kang dakenggo pranyata ora pati gedhe angkara murkane, lelabuhane marang aku iya gedhe banget, wis mesthi aku iya duwe rasa welas, mulane banjur ana bebasan *dakglintir dadi samrica binubut*, banjur dakulu, tegese iya bakal dakgawa [embuh sarana pangracutan, embuh sarana kepriye carane].

 

Ananging yen si wadhah arep tetep kumpul karo aku, wis mesthi ora bisa sebab seje jenis, kamangka jenise kudu padha karo aku, ora oleh beda. Mangkono uga triguna uga bakal dakbalekake ana ing panggonane mau, nganti kari aku dhewekan ijen-plek ora ana sing ngancani. Ya ben. Ewasemono aku isih durung bisa bali menyang sangkanku, jalaran aku meksa isih kadunungan glintiran wadhah. Wis mesthi bae glintiran mau dakpapanake ing panggonan asale, yakuwi bebakalane dumadi.

 

Amerga isih nggembol glintirane wadhah, aku mung lagi bisa bali ana ing telenging asale sagung dumadi. Dadi yen ana wadhah ngresula kebak panalangsa, ateges nguman-uman marang aku kang ora duwe daya, kuwi kleru. Bisaku kudu ngene kudu ngono, iku rak ya mung saka dayane triguna [budi, rasa lan karsa] mau kang uga kedayan dening si wadhah dhewe. Kamangka olehku kapeksa kudu bola-bali iki iya mung jalaran saka si wadhah lan triguna.

 

Dadi satemene sing gawe ribeding utawa nyrimpeti lakuku kuwi ya triguna kang manggon ana ing wadhah mau. Bener-benere mono rak ya aku kang nguman-uman marang kanthiku catur warna mau [triguna lan wadhah], nyatane kok malah kuwalik. Lha kok malah aku kang dipaido entek ngamek kurang golek [golek menyang ngendi?]. Kamangka wadhah kang isih kanggonan wewatakan ala kaya mangkono mau ora gampang pangracute, dadi gelem ora gelem iya kudu gelem kari ana ing alam gumelar kene iki, sebab kabeh mau rak iya mung ngundhuh saka wohing pakartine dhewe-dhewe.

 

Dadi wadhah iya ana undha-usuke, ana tatarane, endi kang bisa bali marang dununge kang kawitan, endi kang kudu kari ana ing jagad gumelar kene sarana nganti-anti yen ana panunggalanku kang gelem nunggangi utawa gelem nganggo. Wadhah kang sampurna ora bakal gelem kawetu pangresulane. Ngresula utawa gugat iku pancen kagawa saka wewatakan angkara murkane kang asor. Mula saiki para nupiksa dak aturi blakasuta blak-blakan bae, apa ta aku iki? utawa sapa ta aku iki? Ing wasana rahayu kang tinemu.

back to the top